1-7-1 – محدودیت هایی که توسط محقق اعمال شد…………………………………………………………….12
1-7-2 – محدودیت های غیر قابل کنترل …………………………………………………………………………….12
1-8- تعریف واژه ها و اصطلاحات ……………………………………………………………………………………12
فصل دوم
2-1- مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………16
2-2- اهمیت مدیریت اماکن ورزشی …………………………………………………………………………………..16
2-2-1 اهمیت مدیریت ریسک …………………………………………………………………………………………..17
2-2-2 اماکن ورزشی و خطرات آنها ………………………………………………………………………………….18
2-3- تعریف استخر شنا ……………………………………………………………………………………………………18
2-4- تاریخچه استخرهای شنا ……………………………………………………………………………………………19
2-4-1- تاریخچه استخرهای شنا در دنیا ……………………………………………………………………………..19
2-4-2- تاریخچه استخرهای شنا در ایران ………………………………………………………………………… 20
2-5- انواع استخر …………………………………………………………………………………………………………..21
2-5-1- استخر شنای سرپوشیده ……………………………………………………………………………………….21
2-5-2- استخر شنای روباز ……………………………………………………………………………………………..21
2-6- طبقه بندی استخرها بر اساس نوع کاربردی ………………………………………………………………..21
2-6-1- استخرهای خردسالان ………………………………………………………………………………………….21
2-6-2- استخرهای آموزشی …………………………………………………………………………………………….22
2-6-3- استخرهای شنای تفریحی …………………………………………………………………………………….22
2-6-4- استخرهای شنای حرفه ای و مسابقات ……………………………………………………………………22
2-6-5- استخرهای معلولین ……………………………………………………………………………………………..23
2-6-6- استخرهای چند منظوره ……………………………………………………………………………………….24
2-7- فضاهای جنبی استخر ……………………………………………………………………………………………..24
2-7-1- رخت کن …………………………………………………………………………………………………………24
2-7-2- دوش ها …………………………………………………………………………………………………………..25
2-7-3- سرویس های بهداشتی ………………………………………………………………………………………..25
2-7-4- اتاق ناجیان ………………………………………………………………………………………………………25
2-7-5- اتاق کمک های اولیه …………………………………………………………………………………………26
2-7-6- تصفیه خانه ……………………………………………………………………………………………………..26
2-7-7- انبار ……………………………………………………………………………………………………………….26
2-8- بهداشت ……………………………………………………………………………………………………………..27
2-8-1- تعریف بهداشت ……………………………………………………………………………………………….27
2-8-2- بهداشت ورزشی ………………………………………………………………………………………………27
2-8-3- بهداشت و ایمنی اماکن ورزشی ………………………………………………………………………….27
2-9- بهداشت استخرهای شنا …………………………………………………………………………………………27
2-9-1- بهداشت آب استخر …………………………………………………………………………………………..28
2-9-2- آب استخر و شیوع بیماری‌ها ………………………………………………………………………………28
2-10- گندزدایی آب……………………………………………………………………………………………………..29
2-10-1- انواع گندزدایی ……………………………………………………………………………………………….29
2-10-1-1- استفاده از کلر برای گندزدایی استخر شنا …………………………………………………………30
2-10-1-2- گندزدایی آب با استفاده از ازون …………………………………………………………………….31
2-11- شیمی آب استخر …………………………………………………………………………………………………31
2-11-1- PH آب …………………………………………………………………………………………………………32
2-12- سیستم تصفیه و گردش آب ……………………………………………………………………………………32
2-13- ایمنی استخرهای شنا …………………………………………………………………………………………….33
2-13-1- طرح امنیت فضاهای ورزشی……………………………………………………………………………….34
2-13-2-ایمنی در ساختمانهای ورزشی……………………………………………………………………………….35
2-14- موقعیت استخر شنا ………………………………………………………………………………………………..37
2-15- نیروی انسانی ………………………………………………………………………………………………………..37
2-15-1- مدیر استخر ………………………………………………………………………………………………………37
2-15-2- منجی غریق ………………………………………………………………………………………………………38
2-15-3- مسئول فنی استخر ………………………………………………………………………………………………39
2-16- تعریف استاندارد ……………………………………………………………………………………………………39
2-16-1- اهداف و دستاوردهای استاندارد …………………………………………………………………………..39
2-16-2- سطوح استاندارد ………………………………………………………………………………………………..40
2-16-3- پیدایش استاندارد اماکن ورزشی …………………………………………………………………………..40
2-16-4- استاندارد تجهیزات …………………………………………………………………………………………….41
2-16-5-استاندارد تجهیزات استخرهای شنا………………………………………………………………………….42
2-16-6- سطوح قابل قبول خطر در ورزشها………………………………………………………………………..50
2-17- پیشینه تحقیق ………………………………………………………………………………………………………..51
2-17-1- تحقیقات انجام شده در داخل کشور …………………………………………………………………….51
2-17-1-1- استخرها………………………………………………………………………………………………………..51
2-17-1-2- اماکن ورزشی………………………………………………………………………………………………..54
2-17-2- تحقیقات انجام شده در خارج از کشور …………………………………………………………………56
2-18- جمع بندی ……………………………………………………………………………………………………………61
فصل سوم
3-1- مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………64
3-2- روش تحقیق …………………………………………………………………………………………………………..64
3-3- جامعه و نمونه آماری ……………………………………………………………………………………………….64
3-4- ابزار گردآوری اطلاعات …………………………………………………………………………………………..64
3-4-1- پرسشنامه ویژگی های دموگرافیک ………………………………………………………………………….65
3-4-2- چک لیست ایمنی و بهداشت …………………………………………………………………………………65
3-4-2-1- اجزای اصلی چک لیست ………………………………………………………………………………….65
3-4-2-1-1- فرم اطلاعات عمومی استخر ………………………………………………………………………….65
3-4-2-1-2- سؤالات چک لیست …………………………………………………………………………………….66
3-4-2-2- روش امتیاز گذاری …………………………………………………………………………………………72
3-4-2-3- روایی و چک لیست ایمنی و بهداشت ………………………………………………………………..72
3-4-2-3-1- روایی چک لیست ………………………………………………………………………………………72
3- 5- شیوه اجرای تحقیق ……………………………………………………………………………………………….73
3-6- روش آماری …………………………………………………………………………………………………………73
فصل چهارم
4-1- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………..75
4-2- توصیف آماری استخرهای استان گیلان…………………………………………………………………………75
4-3- توصیف آماری ویژگیهای انسانی استخرها…………………………………………………………………….76
4-3-1- بررسی وضعیت ناجیان استخرهای استان گیلان………………………………………………………….77
4-3-2- بررسی وضعیت مدیران و مسئولان فنی استخرهای استان گیلان…………………………………….78
4-4- بررسی اطلاعات عمومی استخرهای استان گیلان……………………………………………………………79
4-5- بررسی طبیعی بودن توزیع متغیرها……………………………………………………………………………….82
4-5-1- بررسی طبیعی بودن وضعیت بهداشت استخرهای استان گیلان و ابعادآن…………………………82
4- 5-2- بررسی طبیعی بودن وضعیت ایمنی استخرهای استان گیلان و ابعادآن……………………………83
4- 5-3- بررسی طبیعی بودن وضعیت امکانات معلولین، وسایل ایمنی و نجات و ویژگیهای مسابقه‌ای استخرهای استان گیلان………………………………………………………………………………………………………83
4- 5 -4- بررسی طبیعی بودن وضعیت میزان کلر آب( بر حسب ppm)، میزان ph آب ومیزان درجه حرارت آب استخرهای استان گیلان……………………………………………………………………………………..84
4- 5 – 5 بررسی طبیعی بودن وضعیت ناجیان استخرهای استان گیلان……………………………………….84
4-6- آزمون فرضیه‌های تحقیق……………………………………………………………………………………………85
4-6-1- فرضیه اول…………………………………………………………………………………………………………..85
4-6-2- فرضیه دوم…………………………………………………………………………………………………………..87
4-6-3- فرضیه سوم………………………………………………………………………………………………………….88
4-6-4- فرضیه چهارم……………………………………………………………………………………………………….89
4-6-5- فرضیه پنجم…………………………………………………………………………………………………………89
4-6-6- فرضیه ششم…………………………………………………………………………………………………………90
4-6-7- فرضیه هفتم…………………………………………………………………………………………………………91
فصل پنجم
5-1 – مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………….93
5-2 – خلاصه تحقیق…………………………………………………………………………………………………………93
5-3 – بحث و بررسی………………………………………………………………………………………………………..95
5-3-1- وضعیت بهداشتی آب استخرها………………………………………………………………………………..95
5-3-2 – میزان بهداشت استخرها(سرویسهای بهداشتی، محوطه رختکن و محوطه داخلی استخرها 100
5-3-3- وضعیت ایمنی استخرها……………………………………………………………………………………….101
5-3-4 – میزان امتیاز امکانات معلولین……………………………………………………………………………….103
5-3-5- وسایل ایمنی‌و‌نجات…………………………………………………………………………………………….103
5-3-6- میزان ویژگیهای مسابقه‌ای استخرها………………………………………………………………………..103
5-3-7- وضعیت نیروی انسانی (مدیران-مسولان فنی و ناجیان)……………………………………………..104
5-4- پیشنهادهای تحقیق………………………………………………………………………………………………….105
5-4-1- پیشنهادهای کاربردی…………………………………………………………………………………………..105
5-4-2- پیشنهادهای پژوهشی…………………………………………………………………………………………..107 (منابع)………………………………………………………………………………………………………………………….109
فهرست پیوست‌ها
پیوست 1 (اسامی استخرها)……………………………………………………………………………………………………

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

پیوست2(چک لیست)……………………………………………………………………………………………………………

فهرست جداول
جدول(2-1)تعداد منجیان غریق در استخر……………………………………………………………………………..40
جدول(4-1)،تعداد استخرهای استان گیلانبه تفکیک شهر………………………………………………………….77
جدول (4-2)، توصیف ویژگیهای ناجیان استخرهای استان گیلان………………………………………………79
جدول (4-3)، توصیف ویژگیهای نیروی انسانی مدیریان ومسولان فنی استخرهای استان گیلان………80
جدول (4-4)، اطلاعات عمومی استخرهای استان گیلان…………………………………………………………81
جدول (4-5)، نتایج آزمون کولموگروف- اسمیرنوف در مورد وضعیت بهداشت………………………….84
جدول (4-6)، نتایج آزمون کولموگروف- اسمیرنوف در مورد وضعیت ایمنی……………………………..85
جدول (4-7)، نتایج آزمون کولموگروف- اسمیرنوف در مورد امکانات معلولین، وسایل ایمنی و نجات و ویژگیهای مسابقه‌ای استخرهای استان گیلان………………………………………………………………………..85
جدول (4-8)، نتایج آزمون کولموگروف- اسمیرنوف در مورد وضعیت میزان کلر آب، ph آب ومیزان درجه حرارت آب……………………………………………………………………………………………………………..86
جدول (4-9)، نتایج آزمون کولموگروف- اسمیرنوف در مورد وضعیت ناجیان……………………………87
جدول (4ـ10) نتیجه آزمون تی یک نمونهای در مورد تفاوت میزان کلر آب( بر حسب ppm) استخرهای استان گیلان با میزان استاندارد……………………………………………………………………………..88
جدول (4ـ11) نتیجه آزمون تی یک نمونهای در مورد تفاوت میزان ph آب استخرهای استان گیلان با میزان استاندارد………………………………………………………………………………………………………………..88
جدول (4ـ 12) نتیجه آزمون تی یک نمونهای در مورد تفاوت میزان درجه حرارت آب استخرهای استان گیلان با میزان استاندارد……………………………………………………………………………………………89
جدول (4ـ13) نتیجه آزمون تی یک نمونهای در مورد مقایسه امتیاز امکانات بهداشتی استخرهای استان گیلان و ابعاد آن با مقدار متوسط………………………………………………………………………………………..90
جدول (4ـ14) نتیجه آزمون تی یک نمونهای در مورد مقایسه امتیاز ایمنی استخرهای استان گیلان با مقدار متوسط…………………………………………………………………………………………………………………….91
جدول (4ـ 15) نتیجه آزمون تی یک نمونهای در مورد مقایسه امتیاز امکانات معلولین استخرهای استان گیلان با مقدار متوسط………………………………………………………………………………………………………..92
جدول (4ـ16) نتیجه آزمون تی یک نمونهای در مورد مقایسه امتیاز وسایل ایمنی و نجات استخرهای استان گیلان با مقدار متوسط………………………………………………………………………………………………..92
جدول (4ـ 17) نتیجه آزمون تی یک نمونهای در مورد مقایسه میزان ویژگیهای مسابقه ای استخرهای استان گیلان با مقدار متوسط………………………………………………………………………………………………..93
جدول (4ـ18) نتیجه آزمون تی یک نمونهای در مورد تعداد ناجیان استخرهای استان گیلان با مقدار متوسط…………………………………………………………………………………………………………………………….94
چکیده:
مقایسه وضعیت استخرهای سرپوشیده استان گیلان با استانداردهای ملی و بین‌المللی
محمد رضا خلیلی فر
هدف از این پژوهش، بررسی وضعیت بهداشتی، ایمنی و نیروی انسانی استخرهای سرپوشیده استان گیلان و مقایسه آن با استانداردهای موجود است. پژوهش حاضر از نوع توصیفی- مقایسه‌ای است که از طریق پرسشنامه و مشاهده حضوری محقق در استخرها انجام شده است. از میان کلیه استخرهای سرپوشیده استان گیلان (27 استخر)،21 استخر که در زمان جمع‌آوری اطلاعات فعال بودند به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. برای جمع‌آوری اطلاعات تحقیق حاضر از چک لیست محقق ساخته استفاده شد که در مجموع 116 سوال، پس از اعتباریابی و پایایی، سوال‌های چک لیست را در سه بخش بهداشت، ایمنی و نیروی انسانی تشکیل دادند.
اعتبار محتوا از طریق تکنیک دلفی تعیین شد بعد از جمع‌آوری اطلاعات بدست آمده از چک لیست از روش‌های آمار توصیفی برای تعیین میانگین و هم چنین گزارش یافته‌ها در قالب جداول و از آمار استنباطی برای تجزیه و تحلیل داده‌ها استفاده شد. جهت بررسی توزیع طبیعی داده‌ها از آزمون کالموگراف – اسمیرنوف استفاده شد و به دلیل نرمال بودن داده‌ها، جهت بررسی تفاوت میان متغیرهای مورد بررسی و استانداردها از آزمون T ( تک گروهی ) استفاده شد. تجزیه و تحلیل اطلاعات با بهره‌گیری از نرم افزارSPSS (VERSIO 13 ) انجام شد.
نتایج تحقیق نشان داد که هیچکدام از مدیران استخرها و 95? مسئولین فنی استخرها در دوره‌های آموزشی مدیریت و نگهداری استخر شرکت نکرده‌اند. وضعیت بهداشتی آب استخرها (میزان کلر و ph) در حد استاندارد قرار نداشت، وضعیت بهداشتی سرویسهای بهداشتی، رخت‌کن و محوطه داخلی و وضعیت ایمنی سرویسهای بهداشتی، رخت‌کن و محوطه داخلی استخرها هم پایین‌تر از حد استاندارد قرار داشت. در مجموع، وضعیت بهداشتی، ایمنی و نیروی انسانی استخرهای سرپوشیده استان گیلان نسبت به استاندارهای جهانی دارای وضعیت مناسبی نمی‌باشند.
کلید واژه‌ها : استخر ، استاندارد ، بهداشت ، ایمنی ، نیروی انسانی
1-1- مقدمه
ورزش به عنوان یک پدیده اجتماعی فراگیر، بهترین ساز‌‌ و کار تامین سلامت جسمانی و بهداشت روانی محسوب می‌گردد. لذا سرمایه‌گذاری در آن موجب کاهش هزینه‌ها دربخش بهداشت و درمان و مراکز مبارزه با مفاسد اجتماعی و پایین آوردن سطح ناهنجاری‌های فردی و اجتماعی می‌شود. ایجاد ارتباط بین کشورها و افزایش تفاهم و همزیستی مسالمت آمیز بین ملت‌ها از دیگر دستاوردهای مهمی است که از طریق توجه به مقوله ورزش در عرصه‌های سیاسی و فرهنگی عاید دولت‌ها و جوامع می‌شود. ورزش در بهره‌وری ملی نیز نقش به سزایی داشته و متضمن تاثیرات بسیار بر تولید ناخالص ملی کشور می‌باشد [17] .
اجرای مطلوب برنامه‌های تربیت‌بدنی و ورزشی مستلزم فراهم آوردن مجموعه‌ای از شرایط و امکانات است و از جمله مهمترین این شرایط استفاده از فضاها و تجهیزات و وسایل استانداردی است که بر اساس معیارهای بین‌المللی و قوانین مصوب فدراسیون‌های ورزشی در هر رشته طراحی شده است و به عبارتی ایجاد زمینه بهتر تحقیق اهداف تربیت‌بدنی ضرورت توجه به امکانات، فضاها و تاسیسات و آگاهی از دانش مدیریت تاسیسات ورزشی در جهت حفظ و نگهداری و استفاده بهینه از این امکانات بیش از پیش مطرح است و بر اهمیت موضوع می‌افزاید. در حقیقت می‌توان گفت کلید توسعه تربیت‌بدنی و ورزش در اثربخشی فعالیت‌های ورزشی است و به دنبال آن پویایی و رشد جامعه در گرو استفاده صحیح از امکانات موجود و توسعه سطح کیفی و کمی این امکانات با توجه به استانداردهای جهانی است [25] .
لذا در جهت افزایش سلامت جسمانی و از بین بردن مشکلات روانی و اجتماعی افراد جامعه و تحقق اهداف تربیت‌بدنی ، مدیران و مسئولان در سازمان‌های مختلف، از جمله، مدیران سازمان تربیت بدنی، آموزش و پرورش و دانشگاه‌ها و نهادهای خصوصی، مسئولیت خطیری را در ایجاد فضاهای مناسب ورزشی برابر با استانداردهای کشوری و جهانی بر عهده دارند [23] .
یکی از فضاهای ورزشی مهم استخرها می‌باشند که با توجه به علاقه مردم در دهه اخیر به ورزش‌های آبی، روزانه تعداد زیادی از افراد جامعه و ورزشکاران به فعالیت، به خصوص ورزش شنا در این مکان ورزشی می‌پردازند، این تمایل و علاقمندی نیازهای جدیدی را برای مدیران و برنامه‌ریزان تاسیسات و اماکن ورزشی، تربیت‌بدنی و تفریحات اعلام کرده که توجه به آنها از اهم مسائل مدیریت ورزشی در این حوزه می‌باشد [37] .
استخرها به منظور جلوگیری از انتقال بیماری‌ها و بروز حوادث باید محلی باشد که از لحاظ بهداشت و ایمنی، مکانی امن و سالم باشد توجه به پیشگیری از بروز هرگونه حادثه احتمالی از وظایف مسئولین استخرها است که پیش‌بینی‌های لازم باید در این زمینه‌ها صورت بگیرد. بهداشت و ایمنی اماکن ورزشی در سطح بین‌المللی و جهانی از توجه ویژه‌ای برخوردار است . دولت‌ها بخصوص در کشورهای پیشرفته قوانین خاص در مورد مکان‌های ورزشی به خصوص استخرهای شنای سرپوشیده که مکان حساس در ارتباط با مسائل ایمنی و بهداشتی می‌باشد اعمال می‌کنند. در زمان ساخت و ساز این استخرها امروزه در کشورهای پیشرفته، شرایط کمی و کیفی استخرهای سرپوشیده طوری در نظر گرفته می‌شود که تحت آن شرایط نیازمندی‌های اساسی جسمی و روحی استفاده‌کنندگان تامین می‌گردد و از بروز حوادث و انتقال بیماری‌های واگیردار جلوگیری می‌شود [28] .
اماکن ورزشی بستر اجرای فعالیتهای ورزشی هستند و کیفیت آنها بر روی اجرای تمرینات و برگزاری مسابقات و رقابت‌های ورزشی تأثیر مستقیم دارد. ساخت اماکن ورزشی نیازمند دقت و درایت فراوان است، بهطوریکه اشتباه و غفلت در برنامه‌ریزی، طراحی، ساخت و تجهیز تأسیسات باعث به هدر رفتن وقت، انرژی و بودجه میشود و این امر میتواند در برنامه‌های آیندهی یک کشور در زمینههای ورزش و تفریحات سالم، تأثیر نامطلوب بگذارد ]31 [.
اجرای مطلوب برنامههای تربیت بدنی و ورزش مستلزم فراهم آوردن مجموعهای از شرایط و امکانات است و از جمله مهمترین این شرایط استفاده از فضاها و تجهیزات و وسایل استانداردی است که بر اساس معیارهای بینالمللی و قوانین مصوب فدراسیونهای ورزشی در هر رشته طراحی شده است و به عبارت دیگر، برای ایجاد زمینه بهتر تحقق اهداف تربیت‌بدنی ضرورت توجه به امکانات، فضاها ، تأسیسات و آگاهی از دانش مدیریت تأسیسات ورزشی در جهت حفظ و نگهداری و استفاده بهینه از این امکانات بیش از پیش مطرح است و بر اهمیت موضوع می‌افزاید ]23[.
بحث ایمنی اماکن ورزشی در رابطه با این موضوع است که چگونه میتوان از اماکن و تأسیسات ورزشی در جهت رشد و توسعه تمام جوانب ورزش استفاده نمود تا مطابق استانداردهای جهانی باشد . با توجه به گرایش اقشار مختلف جامعه به ورزش، در نظر گرفتن راهکارهای مدیریتی مناسب برای ایجاد فضای ورزشی مناسب هم از نظر علمی و هم از نظر عملی در سراسر کشور ضروری به نظر میرسد . پایین بودن سرانه ورزشی کشور و عدم وجود ایمنی در اماکن ورزشی میتواند به عنوان عواملی بازدارنده در مشارکت افراد جامعه تلقی گردند. بهطور قطع، عدم توجه به وضعیت ایمنی اماکن ورزشی موجب بروز حوادثی برای کاربران این اماکن خواهد شد.
در اکثر کشورهای پیشرفته در مورد رعایت استانداردهای ایمنی و بهداشتی کار شده است و مراجعه به سایتهای اینترنتی در این زمینه، چاپ کتاب‌ها و فیلم‌های مسابقات شنا، گواه این مقوله است. متاسفانه در ایران این مسئله جدی گرفته نشده است. این پژوهش در نظر دارد وضعیت بهداشتی، ایمنی و نیروی انسانی استخرهای سرپوشیده استان گیلان را توصیف و آن را با استانداردهای جهانی مقایسه نماید.
1-2- بیان مسئله
ورزش و فعالیت بدنی به عنوان نمودی اجتماعی باید همگام با تغییرات و تحولات تدریجی توسعه یابد. یک جنبه مهم در ارتقا سطح کمی و کیفی عملکردهای ورزشی، وجود امکانات و زیرساخت‌های ورزشی مناسب و توسعه یافته است. در کشور ما به موازات افزایش علاقه عموم به ویژه نوجوانان و جوانان به ورزش و تربیت بدنی در سالهای اخیر، تمایل و رغبت سرمایه گذاران اعم از بخش خصوصی و دولتی نیز در بخشهای مختلف ورزش افزایش یافته است[16]. اماکن و فضاهای ورزشی نیز از این مقوله جدا نبوده و سالانه میلیاردها ریال صرف ساخت اماکن ورزشی جدید یا تجهیز اماکن ورزشی قدیمی می‌شود [10] . اما به نظر می‌رسد مسئله‌ای که کمتر مورد توجه قرار گرفته، وجود فرایند کنترل و متعاقب آن رعایت استانداردهای معین در مورد اماکن و فضاهای ورزشی است[5]. به طور عام پس از هرگونه سرمایه گذاری، وجود فرایند کنترل لازم و ضروری است. تعیین استانداردها یا الگوهای مطلوب، یکی از مهمترین مراحل فرایند کنترل به شمار می‌رود، چراکه مبنای مقایسه بین آنچه هست با آنچه باید باشد، همین استانداردها هستند[4].
ورزش و تربیت بدنی در کشور ایران رشته نوپایی است که هنوز هم بیشتر به شکل سنتی اداره میشود. اگرچه تا کنون تغییر و تحولاتی در این زمینه ایجاد شده است، لیکن تا رسیدن به معیارها و استانداردهای جهانی فاصلهای بسیار وجود دارد. تأسیسات و اماکن ورزشی نیز از این قاعده مستثنی نیست و از نظر کمی و کیفی برای دستیابی به استانداردهای رایج و مرسوم بینالمللی، راه درازی در پیش دارد]48[.
تربیت‌بدنی و ورزش برای اینکه بتواند وظایف خود را به نحو احسن انجام دهد به عواملی همچون مدیران و افراد متخصص در زمینه ورزش، مربیان کارآمد، اماکن ورزشی مناسب و ایمن و تجهیزات ورزشی مناسب نیازمند است. در این میان ایمنی اماکن و تأسیسات ورزشی بسیار حائز اهمیت میباشد. وضعیت ایمنی اماکن ورزشی از جمله موضوعهای مهم و مورد توجه متخصصین علوم ورزشی، طب ورزش و مسئولین سلامت جامعه است. اصطلاح ” ایمنی مقدم بر کار ” در اماکن ورزشی نیز باید در دستور کار معلمین و مربیان و مسئولین برنامهریزی فعالیتهای ورزشی قرار گیرد] 58[.
بدون تردید وجود وسایل غیراستاندارد و خطرناک و نیز استفاده از وسایل مستهلک و فرسوده، موجب صدمات بدنی و حتی در مواردی سبب مرگ ومیر کاربران اماکن و تجهیزات ورزشی خواهد گردید. در حالیکه وجود بعضی از این عوامل خطرزا میتواند به مرور موجب بروز صدمات شود، بعضی دیگر از آنها ممکن است در لحظات خاص سبب خسارت شدید و در بعضی مواقع خسارات جانی و مالی جبرانناپذیر شود که منجر به دعاوی حقوقی خواهد شد]46[ .
شنا اثرات بسیار سازنده در تامین سلامت جسمی و روانی انسان دارد[39]. استخرهای شنا زیرساخت اصلی این رشته ورزشی پرطرفدار در جامعه به شمار می‌رود و در تمام فصول سال مشتاقان و علاقمندان فراوان دارد و یکی از پرطرفدارترین و جذابترین مراکز ورزشی محسوب می‌شود و به عنوان یک مرکز ورزشی- تفریحی، به لحاظ ارتباط مستقیم گروه‌های مختلف انسانی، به عنوان یک منبع بالقوه‌ی انتشار آلودگی‌ها و بروز حوادث است[44] .
رعایت استانداردها در استخرها از جنبه‌های ایمنی و بهداشتی، بسیار مهم است، بهداشت استخرها جهت حفظ سلامتی شناگران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است که بر طبق تحقیقات جابری(1382)، مهدی نژاد (1382)، دیندارلو (1384)، باریک بین و همکاران (1384)، نمری1 و همکاران (2002)، رابی2 وهمکاران (2007)، کایدوس3 و همکاران (2008)، عدم رعایت استانداردهای بهداشتی در استخرهای شنا باعث بوجود آمدن بیماری‌ها و ناراحتی‌های مختلف از جمله: بیماری‌های قارچی، انگلی، پوستی و تنفسی، ناراحتی‌های چشم و گوش و اختلالات معده‌ای و روده‌ای می‌شود.
بر طبق تحقیقات پرن4و همکاران (1977)، فرگوسن5 و همکاران (1983)، نیلسون و فروند6 (2003)، عدم رعایت استانداردهای ایمنی استخرها باعث بوجود آمدن آسیب‌ها و حوادث ناگوار از جمله آسیب‌های نخاعی و غرق شدن افراد می‌شود. هاروار 7و همکاران (2003) بیان می‌دارند که سالانه در آمریکا 4800 نفر شناگر جان خود را بخاطر حوادث در کنار استخرها از دست می‌دهند و تعداد زیادی هم دچار صدمات مغزی می‌شوند که علت اصلی آن کاهش ایمنی استخرهاست.
شنا با تمام منافع و محاسنی که در رابطه با سلامتی افراد دارد مسایل و مشکلات خاص خود را دارد، از جنبه‌های مختلف از جمله محیط شنا، آبی که شنا در آن انجام می‌شود، رعایت موارد ایمنی فردی و گروهی، عادات و شیوه‌های مختلف مورد استفاده شناگران و مربیان، بیماری‌ها و عوارضی که ممکن است سلامت انسان را در استخرهای شنا تهدید نماید قابل بررسی است. هر ساله تعدادی افراد که عمدتا از گروه سنی نوجوان و جوانان نیز می‌باشند قربانی این مسایل و مشکلات شده یا عوارض آن گریبان گیرشان می‌شود. درحالیکه قسمت اعظم این مسایل قابل پیشگیری و کنترل هستند، عدم اطمینان از بهداشت و ایمنی استخرها، بسیاری از علاقمندان به ورزش شنا را از مراجعه به این اماکن منصرف می‌کند، ورزشی که با اندکی توجه به شرایط بهداشتی و ایمنی آن می‌تواند به بهترین سرگرمی برای پرکردن اوقات فراغت بسیاری از مردم تبدیل شود[24] .
به موازات افزایش علاقه عموم به ویژه نوجوانان به شرکت در برنامههای ورزشی و استفاده از اماکن و تجهیزات ورزشی، مشکلات مربوط به ایمنی و بهداشت اماکن افزایش یافته است و پژوهشگران باید در این زمینه مطالعات بیشتری انجام دهند. هدف از انجام این تحقیق اهمیت بررسی وضعیت بهداشت، ایمنی و نیروی انسانی استخرها را مورد تاکید قرار می‌دهد عبارتند از: آیا استخرها در مقایسه با استانداردها از وضعیت بهداشتی و ایمنی مناسبی برخوردار هستند؟ به گونه‌ای که کلیه افراد بدون دغدغه‌ی خاطر از بروز بیماری و حوادث ناگوار بتوانند در استخرها با پرداختن به فعالیت ورزشی به تقویت قوای جسمانی بپردازند؟ آیا شناگران هنگام حضور در استخرها از امنیت کافی برخوردارند؟ آیا نیروی انسانی متخصص برای فراهم کردن محیطی امن و سالم در استخرها وجود دارد؟ لذا محقق در نظر دارد، استخرهای سرپوشیده استان گیلان را از لحاظ بهداشتی، ایمنی و نیروی انسانی بررسی نماید و با استانداردهای جهانی مقایسه کند. بنابراین سوال اصلی این پژوهش این است که تا چه حد استانداردهای بین المللی در استخرهای سرپوشیده استان گیلان رعایت می‌شود و وضعیت استخرها در مقایسه با آن استانداردها چگونه است.
ضرورت و اهمیت تحقیق
وجود نظام استاندارد و ارزیابی مناسب از ملزومات نظام تربیت‌بدنی و ورزش توسعه یافته است[15] . امروزه داشتن منابع‌انسانی با توان بهره‌برداری بالا، برخوردار از اطلاعات و روش‌های جدید و به روز علمی، مهارتهای فنی، انسانی و ادراکی، صلاحیت‌های حرفه‌ای، از همه مهمتر شاخص‌های استاندارد، جایگاه ملت‌ها را در سلسله مراتب تصمیمات جهانی مشخص می‌سازد[11].
در چند سال اخیر بخش قابل ملاحظه‌ای از کتاب‌ها و مقالات در ارتباط با علوم ورزشی و علمی کردن ورزش به چاپ رسیده‌اند و کمتر به وضعیت امکانات و ابزار کار در این زمینه پرداخته شده است. ورزش شنا یکی از مهمترین رشته‌های ورزشی است و به عنوان یک فعالیت مطلوب تفریحی ورزشی مفید ‌ می‌باشد. ورزش و بهداشت هر دو دارای یک هدف مشترک ارتقاء سطح سلامت و تندرستی بوده، برنامه‌ریزی و مراقبت، چنین فعالیت‌های مسرت‌بخش را تداوم می‌بخشد. انجام ورزش در محیطی آلوده و به دور از استانداردهای فنی و بهداشتی باعث افزایش مشکلات بهداشتی جامعه می‌گردد و به جای بهبود کمی و کیفی سطح سلامت، موجبات ابتلای افراد به بیماری‌های مختلف را فراهم می‌آورد[71] .
کاهش ایمنی و بهداشت استخرها می‌تواند عامل باز دارنده‌ای جهت شرکت ورزشکاران در استخرها باشد، بنابراین پیشگیری از عوامل خطرزا، شناسایی این عوامل و بر طرف کردن آنها در زمینه بهداشتی و فیزیکی و هر عامل دیگر که امنیت ورزشکاران را به خطر می‌اندازد می‌تواند افزون بر جلوگیری از خطرات و بروز صدمات جسمانی به عنوان یک عامل روانی در افزایش مشارکت ورزشکاران باشد. مدیریت خطر و عوامل خطرساز از وظایف قانونی و اخلاقی و حرفه‌ای مدیران، آموزش دهندگان و متصدیان تربیت‌بدنی برای ایجاد محیطی امن و لذت بخش برای ورزشکاران و علاقمندان است. عدم پیگیری بحث ایمنی و بهداشت استخرها منجر به بروز حوادث و اشاعه‌ی بیماری‌ها در این مکان ورزشی می‌شود که برخی از این مشکلات براحتی اصلاح پذیر است[31] .
موارد خطرساز در فضاهای ورزشی که باعث بروز صدماتی شده است بسیار زیاد میباشد اما بدون تردید پیشگیری آسانتر و کم هزینهتر از درمان است. یکی از مهمترین دلایل انجام این تحقیق این است که مشخص شود استخرهای استان گیلان از نظر ایمنی دارای چه وضعیتی هستند. با ایجاد محیطی امن برای کاربران اماکن ورزشی میتوان از بروز بسیاری از آسیبها و حوادث جلوگیری کرد. بر اساس یک برآورد، هزینههای درمانی برای آسیبها و حوادث ایجاد شده در اماکن ورزشی و زمینهای بازی در آمریکا در حدود 2/1 میلیارد دلار برآورد شده است. سایر برآوردها نشان میدهند که تنها در ایالات ماساچوست آمریکا ، ایالتی با 6 میلیون جمعیت هزینههای درمانی برای آسیبهای ورزشی ایجاد شده در اماکن ورزشی و زمینهای بازی در حدود 10 میلیون دلار در سال می باشد]54 [.
عدم رعایت مسائل ایمنی میتواند عامل بازدارنده در مشارکت افراد در ورزش به شمار آید. همچنین کاهش سرانه ساخت و ساز اماکن ورزشی و افزایش تعداد شرکتکنندگان، مشکلات را در این استان دو چندان نموده است .
با انجام مطالعات جامع در مورد ایمنی اماکن ورزشی میتوان راهحل مناسبی را برای حل مشکلات ایمنی این اماکن ارائه داد. چنانچه این مطالعات به درستی صورت گیرد شاید بتوان میزان تفاوت بین وضعیت ایمنی اماکن ورزشی را با یکدیگر نیز مقایسه کرد. با استفاده از نتایج این تحقیق و تحقیقات مشابه میتوان امیدوار بود که وضعیت ایمنی اماکن ورزشی را به استانداردهای موجود نزدیکتر کرد.
یکی از مهمترین عواملی که ضرورت انجام تحقیق را دو چندان میکند پیامدهای قانونی است که متوجه مدیران اماکن ورزشی میباشد. بسیاری از مدیران اماکن و تأسیسات ورزشی از پیامدهای قانونی حوادث ایجاد شده در اماکن ورزشی آگاهی کافی ندارند. وجود هر عاملی که سلامتی کاربران اماکن ورزشی را به خطر اندازد میتواند پیگیری قانونی داشته باشد. عدم توجه به این عوامل خطرزا میتواند علاوه بر پیامدهای قانونی برای مدیران، باعث پرداخت غرامتهای سنگین شود. بنابراین هر عامل خطرزایی که بتواند بر سلامتی کاربران تأثیر منفی بگذارد باید مورد توجه مدیران و مسئولان اماکن ورزشی قرار گیرد. همچنین با توجه به رشد ساخت و ساز اماکن ورزشی جدید در استان، مسئولان باید سعی کنند با توجه به هزینههای بالای ساخت و ساز، اماکنی احداث نمایند که مطابق استانداردهای جهانی باشد] 46 [.
در ایران پژوهش‌های کمی در مورد بهداشت و ایمنی اماکن ورزشی به خصوص استخرهای شنا صورت گرفته است و در اکثر پژوهش‌ها، محققین بر نامطلوب بودن اماکن ورزشی تاکید دارند، از جمله نتایج پژوهش الهی (1383) نشان می‌دهد که استادیوم‌های فوتبال کشور در مقایسه با استانداردهای اروپایی از وضعیت خوبی برخوردار نیستند. جابری و همکاران (1383) وضعیت بهداشتی و ایمنی سالنهای ورزشی شهر مشهد را در سطح پایین گزارش کردند. نتایج پژوهش فارسی و همکاران (1386) نشان داد که اماکن ورزشی دانشگاههای شهر تهران در برخی موارد مانند تاسیسات و بهداشت نسبت به استانداردهای جهانی دارای وضعیت مناسبی نمی‌باشند. در پژوهشی دیگر فارسی (1386) به این نتیجه رسید که ایمنی فضاهای ورزشی مدارس کشور نامطلوب است، لذا مدیریت اماکن و تاسیسات ورزشی می‌تواند در کاربرد دانش مدیریت در این بخش زمینه بهره‌برداری موثر و استفاده بهینه، حفظ و نگهداری و تاسیس فضاهای استاندارد ورزشی را فراهم سازد. ابزار و وسایل ورزشی به همراه فضا و موقعیت آموزش مناسب موثرترین مولفه جهت نیل به اهداف تربیت بدنی می باشند[25] .
با توجه به پژوهش‌های ذکر شده مطالعات محقق به نظر می‌رسد ‌که استخرهای شنا در مقایسه با اماکن ورزشی دیگر با وجود اهمیت بسیار زیاد آن، کمتر مورد توجه محققین تربیت‌بدنی قرار گرفته است و با توجه به اینکه استان گیلان با جمعیتی نزدیک به دو میلیون و پانصد هزارنفر، یازدهمین استان پرجمعیت کشور محسوب می‌شود و هم اکنون این استان از مراکز مهم ورزشی، صنعتی و تجاری ایران است و به دلیل وجود آثار تاریخی و باستانی فضاهای طبیعی بسیار فراوان، مورد توجه هموطنان و جهانگردان قرار دارد و نزدیک به 21 استخر سرپوشیده در این استان وجود دارد، لذا تحقیق حاضر در جهت گردآوری اطلاعات پایه در خصوص کیفیت و کمیت استخرهای سرپوشده شنا در سطح استان گیلان و ایجاد زمینه و امکان مقایسه آن با استانداردهای بین المللی صورت می‌پذیرد تا از این طریق زمینه‌ی بهره‌وری بیشتر و استفاده بهینه از امکانات موجود امکان پذیر گردد و بتوان با حداقل امکانات بهترین برنامه ریزی استفاده بهینه را عملی ساخت تا با نشان دادن وضعیت موجود و رفتن به سوی وضع مطلوب و رفع نواقص وکاستی‌ها و نشان دادن آن چیزی که بایستی باشد، محیط را ایمن از هر خطری ساخت تا بتوان افراد بیشتری را جذب این گونه اماکن نمود و راهکارهای اجرایی مناسب، به منظور ارتقاء بهداشت، ایمنی و نیروی انسانی تعیین گردد.
بدون تردید از طریق این اطلاعات می‌توان نسبت به استفاده بهینه امکانات اقدام نمود و زمینه بهره‌وری بیشتر را فراهم ساخت و با توجه به محدودیت منابع، اقدام به صرفه‌جویی و سرویس‌دهی بیشتر کرد و باعث افزایش رضایت مشتریان شد. علاوه بر این نسبت به آموزش و برگزاری دوره‌های حفظ و نگهداری تاسیسات ورزشی، برنامه‌ریزی جهت استفاده بهینه از امکانات و برنامه‌ریزی جهت تامین نیاز و تربیت نیروهای متخصص در استخرهای شنا با برگزاری دوره‌های خاص ویژه مدیران استخرهای شنا و ارتقا سطح دانش مدیریت تاسیسات و امکانات امکان اقتصادی‌تر نمودن فعالیت‌ها در این بخش را چه در سطح استان و چه در سطح کشور بهبود بخشید.

1-4- اهداف تحقیق
1-4-1- هدف کلی
بررسی وضعیت بهداشتی، ایمنی و نیروی انسانی استخرهای سرپوشیده استان گیلان و مقایسه آن با استانداردهای جهانی.
1-4-2- اهداف اختصاصی
1- بررسی وضعیت بهداشتی آب استخرهای سرپوشیده (ph آب، میزان کلر، درجه حرارت آب، شفافیت آب، تعداد دفعات کنترل کلر، دمای آب و ph آب، آزمایش باکتریولوژی آب و جاروب کف استخر ) و مقایسه با استانداردهای بین المللی.
2- بررسی وضعیت بهداشتی محوطه رختکن، محوطه سرویس‌های بهداشتی و دوش‌ها، محوطه داخلی و مقایسه آن با استانداردهای بین المللی.
3- بررسی وضعیت ایمنی محوطه رختکن، دوش‌ها، محوطه داخلی و محوطه سرویسهای بهداشتی استخرهای سرپوشیده و مقایسه آن با استانداردهای بین المللی.
4- بررسی وضعیت استخرها برای استفاده معلولین از استخر و مقایسه با استانداردهای بین المللی.
5- بررسی وسایل ایمنی و نجات در استخرهای سرپوشیده ( وجود صندلی منجی غریق، وجود حلقه نجات، وجود بویه، عصای نجات ) وضعیت اتاق کمک‌های اولیه (برانکارد، تختخواب بیمار، پتو، جعبه کمکهای اولیه، آمبو8، لوله هوا9، کپسول اکسیژن و تلفن) و مقایسه با استانداردهای بین المللی.
6- بررسی وضعیت استخرها برای برگزاری مسابقات شنا (طول و عرض کاسه استخر، عمق آب، سکوی استارت، سکوی شیرجه، خط T شنا، محل اتصال خطوط شناور مسابقات، صفحه نمایش امتیازات و سکوی تماشاچی) در استخرهای سرپوشیده و مقایسه آن با استانداردهای بین المللی.
7- بررسی وضعیت نیروی انسانی استخرهای سرپوشیده (مدیریت و مسئول فنی).
1- 5- پیش فرض های تحقیق
1- چک لیست تهیه شده دست یابی به اهداف تحقیق را به درستی تامین می کند.
2- با توجه به اینکه چک لیست توسط محقق پر شده است داده ها دقیق و بدون اشتباه است.
1-6- فرضیات محقق
1- بین وضعیت بهداشتی آب استخرهای سرپوشیده ( PH آب ، میزان کلر آزاد، درجه حرارت آب، شفافیت آب و …. ) و میزان استاندارد آنها تفاوت معنی داری وجود دارد.
2- بین وضعیت بهداشتی محوطه رختکن، محوطه سرویس‌های بهداشتی، دوش‌ها و محوطه داخلی استخر‌های سرپوشیده و استاندارد آن تفاوت معنی‌داری وجود دارد.
3- بین وضعیت ایمنی محوطه داخلی استخر، رختکن، دوش‌ها، محوطه داخلی و محوطه سرویس‌های بهداشتی استخرهای سرپوشیده و استاندارد آن تفاوت معنی‌داری جود دارد.
4- بین وضعیت استخرها برای استفاده معلولین از استخر و استاندارد آن تفاوت معنی‌داری وجود دارد.
5- بین وضعیت وسایل ایمنی و نجات در استخرهای سرپوشیده و استاندارد آن تفاوت معنی‌داری وجود دارد.
6- بین وضعیت استخرها برای برگزاری مسابقات شنا و استاندارد آن تفاوت معنی‌داری وجود دارد.
7- بین وضعیت نیروی انسانی استخرها و استاندارد آن تفاوت معنی داری وجود دارد.
1-7- محدودیت‌های تحقیق
1-7-1- محدودیت‌هایی که توسط محقق اعمال شد
1- تحقیق فقط در استخرهای سرپوشیده با طول 25 متر و بیشتر انجام شده است.
2- تحقیق در فصل بهار و تابستان سال 1392 انجام شده است.
1-7-2- محدودیت های غیرقابل کنترل
1- عدم همکاری بعضی از مدیران استخرها به سبب عدم آگاهی از اهمیت موضوع پژوهش و ملاحظات مسائل صنفی.
2- عدم همکاری مسئولین بهداشت محیط استان گیلان.
3- در دست تعمیر بودن تعدادی از استخرها در زمان جمع‌آوری داده‌ها و عدم اندازه‌گیری آمارهای مربوط.
1-8- تعریف واژه ها و اصطلاحات
اماکن ورزشی10: عبارت است از فضای روباز یا سرپوشیده که دارای محدوده مشخصی است و برای انجام حداقل یک فعالیت ورزشی اختصاص یافته است. بنابراین مکان ورزشی میتواند یک سالن، یک زمین ورزشی، یک استخر، ورزشگاه، مجموعه ورزشی یا یک قطعه زمینی که مورد استفاده تیمهای محل باشد، اطلاق شود. مانند فضاهای محصور و احداث شده در خیابانها و میادین شهری و بدون توجه به نوع مدیریت آن]31،30 [.
خطر11: اثر یا پیامدی است که بر توانایی سازمانها برای رسیدن به اهداف خود تأثیر میگذارد]44[. افزایش احتمال وقوع حادثهای که قرار است اتفاق بیفتد، خطر نامیده میشود]3،30[.
مدیریت خطر12: مدیریت خطر به معنی کنترل خسارت شخصی و مالی ناشی از حوادث غیر عادی، پیش بینی نشده، ناگهانی و آسیبهای عمدی است]30 . مدیریت خطر روشی علمی است برای مقابله با خطرات به وسیله امکان پیش‌بینی خسارات و طراحی و اجرای روشهایی که وقوع خسارات یا تأثیر مالی خسارات را کاهش دهد]59 [.
نجات غریق13: نجات‌غریق مجموعه‌ای است از اصول و فنون و مقرراتی که برای تامین سلامتی و ایمنی مراجعان و استفاده کنندگان از اماکن شنا و ورزش‌های آبی، نسبت به پیش بینی، پیش‌گیری، تجهیز، امداد، حیات بخشی و خدمات کمک‌رسانی به مصدومان و مجروحان حوادث احتمالی اقدام می‌گردد[18].
منجی‌غریق: 14 منجی‌غریق فردی است که بر اساس ضوابط و مقررات فدراسیون نجات‌غریق ضمن شرکت در دوره‌های نجات‌غریق (درجه دو یا یک) مفتخر به دریافت گواهینامه و برگ شناسایی نجات‌غریق از فدراسیون نجات غریق شده باشد[2].


پاسخ دهید